Pomoc dziecku w trudnościach z nauką wymaga szybkiej reakcji, cierpliwości i systematycznego wsparcia. Najważniejsze to jak najszybciej zidentyfikować przyczynę problemów i dostosować działania do indywidualnych potrzeb ucznia. Trudności szkolne nie oznaczają lenistwa – często stoją za nimi konkretne przeszkody, takie jak zaburzenia koncentracji, dysleksja, problemy emocjonalne lub niedopasowane metody nauczania.
Rozpoznanie trudności – pierwszy i najważniejszy krok
Nie każde opóźnienie w nauce to powód do niepokoju, ale jeśli zauważysz, że twoje dziecko przez kilka tygodni nie radzi sobie z materiałem, warto działać. Objawy mogą być różne: unikanie odrabiania lekcji, częste bóle brzucha przed szkołą, płacz, zamykanie się w sobie, pogarszające się oceny. Pomocna będzie rozmowa z nauczycielem, który może podpowiedzieć, czy problemy dotyczą konkretnego przedmiotu, czy są bardziej ogólne.
Przykład: jeśli uczeń ma problemy z czytaniem i pisaniem, a mimo ćwiczeń nie robi postępów, warto rozważyć diagnozę dysleksji. Takie badania przeprowadza poradnia psychologiczno-pedagogiczna. W Polsce w 2023 roku z jej pomocy skorzystało ponad 210 tys. uczniów.
Stworzenie odpowiednich warunków do nauki
Miejsce do nauki powinno być ciche, uporządkowane i wolne od rozpraszaczy. To znaczy: wyłącz telewizor, odłóż telefon, zadbaj o dobre oświetlenie. Dziecko potrzebuje też planu dnia – stałe godziny nauki, odpoczynku i snu pomagają w utrzymaniu rutyny.
U dzieci z problemami z koncentracją sprawdza się metoda Pomodoro – 25 minut nauki, 5 minut przerwy. Po czterech cyklach – dłuższy odpoczynek. Dzięki niej dziecko uczy się skupienia i systematyczności.
Dobór właściwych metod nauczania
Standardowe metody często zawodzą. Warto więc korzystać z technik aktywizujących. Przykłady:
- nauka przez zabawę – fiszki, quizy, gry edukacyjne,
- rysowanie map myśli zamiast robienia notatek,
- powtarzanie materiału głośno lub przez nagrywanie własnego głosu,
- tłumaczenie materiału komuś innemu (nawet maskotce).
Jeśli dziecko jest kinestetykiem, czyli najlepiej uczy się przez ruch, dobrym pomysłem będą np. edukacyjne zabawy ruchowe lub nauka poprzez eksperymenty.
Wsparcie emocjonalne – nie mniej ważne niż korepetycje
Dzieci z trudnościami edukacyjnymi często tracą wiarę w siebie. Słysząc zbyt często „źle”, „nie potrafisz”, „znowu się pomyliłeś”, zaczynają unikać wyzwań. Twoje zadanie to budowanie ich poczucia wartości.
Chwal konkretne osiągnięcia, nawet drobne: „Super, że tym razem napisałeś to zdanie samodzielnie”. Unikaj ocen typu: „Ty zawsze wszystko robisz źle”. Zamiast tego powiedz: „Zobaczmy, co możemy poprawić”.
Pomocna może być też konsultacja z psychologiem dziecięcym. W 2024 roku w Polsce działało ponad 7 tys. psychologów szkolnych – warto skorzystać z ich wsparcia.
Kiedy warto sięgnąć po pomoc zewnętrzną?
Jeśli mimo starań trudności się nasilają, warto skorzystać z pomocy specjalistów:
- korepetytora, który zna alternatywne metody nauczania,
- terapeuty pedagogicznego – zwłaszcza przy dysleksji, dysgrafii, dyskalkulii,
- logopedy – przy problemach z mową lub czytaniem.
W 2023 roku z terapii pedagogicznej korzystało w Polsce ponad 160 tys. dzieci w wieku szkolnym. Coraz więcej szkół współpracuje z takimi specjalistami, dlatego zacznij od rozmowy z wychowawcą.
Rola rodzica w procesie nauki
Twoja obecność i zaangażowanie to najważniejsze, co możesz dać dziecku. Nie musisz znać wszystkich odpowiedzi z matematyki – ważniejsze, że jesteś obok, wspierasz, pomagasz zorganizować naukę. Budujesz dzięki temu motywację wewnętrzną, która przynosi najlepsze efekty w dłuższej perspektywie.
Wspólne czytanie książek, oglądanie programów edukacyjnych, rozmawianie o szkole przy obiedzie – to wszystko wspiera rozwój dziecka. Niech nauka stanie się częścią codziennego życia, a nie tylko obowiązkiem.
Jak mierzyć postępy?
Oceń nie tylko wyniki w dzienniku. Sprawdź, czy dziecko:
- chętniej siada do nauki,
- lepiej rozumie materiał,
- rzadziej się zniechęca,
- potrafi zorganizować naukę samodzielnie.
Rób to raz w tygodniu. Zapisz postępy. Wprowadź nagrody za systematyczność – niekoniecznie materialne. Może to być dodatkowy czas przy ulubionej grze albo wspólne wyjście do kina.
Ostatecznie…
Dziecko z trudnościami w nauce potrzebuje indywidualnego podejścia, zrozumienia i cierpliwości. Szybka diagnoza, dobra organizacja, różnorodne metody pracy i wsparcie emocjonalne – to cztery filary skutecznej pomocy. Działając konsekwentnie, możesz nie tylko pomóc mu w nauce, ale również wzmocnić jego pewność siebie i samodzielność.
